"مدرسه ویژه اوتیسم همدان"

حضور کودکان دارای اوتیسم در مدارس عادی، به دلیل حساسیت‌های شدید حسی و نیازهای خاص ارتباطی، اغلب منجر به اضطراب عمیق و انزوای آن‌ها می‌شود. همان‌طور که متخصصان می‌گویند: آموزش این فرشتگان نیازمند کشف تفاوت‌هاست، نه تحمیل شباهت‌ها. با درک این ضرورت حیاتی و برای پایان دادن به این رنج خاموش، موسسه خیریه نیک گامان جمشید رسالت تکمیل مدرسه ویژه اوتیسم امید در همدان را بر عهده گرفت. ما بر این باوریم که این کودکان پیش از آموزش، به یک پناهگاه امن نیاز دارند تا استعدادهای پنهانشان در آرامش شکوفا شود. اما چه چیزی معماری این مدرسه را به یک محیط تسکین‌دهنده و درمانی تبدیل کرده است؟ در ادامه، داستان ساخت این مدرسه و مسیر همراهی با ما را بخوانید.

ضرورت ساخت مدرسه تخصصی برای طیف اوتیسم

حضور کودکان اوتیسم (به ویژه طیف متوسط و شدید) در مدارس عادی، به دلیل نقص در مهارت‌های ارتباطی، باعث بروز مشکلات رفتاری می‌شود. این دانش‌آموزان به دلیل عدم درک متقابل از سوی محیط، دچار استرس و اضطراب شدید می‌شوند. ایجاد یک مدرسه تخصصی، از آسیب‌های روحی این کودکان در کنار دانش‌آموزان عادی جلوگیری می‌کند.

در موسسه خیریه نیک‌گامان جمشید، باور قلبی ما این است که هر کودکی در این سرزمین، شایسته آموختن در فضایی امن، استاندارد و آرامش‌بخش است. ما با درک عمیق از اهمیت بنیادین محیط آموزشی در شکل‌گیری آینده فرزندانمان، سال‌هاست که با همراهی خیرین گرانقدر، در مسیر ساخت و تجهیز مراکز آموزشی و خوابگاهی در سراسر کشور گام برمی‌داریم. هدف ما خلق فضاهای آموزشی استانداردی است که نه تنها سرپناهی ایمن برای یادگیری باشند، بلکه همچون خانه‌ای گرم، بذر امید و شکوفایی را در دل دانش‌آموزان پرورش دهند.

اوتیسم چیست؟

اوتیسم نوعی اختلال رشد در عملکرد مغز است که بر توانایی ارتباطی فرد تاثیر می‌گذارد. بر اساس برآوردهای سازمان بهداشت جهانی در سال ۲۰۲۱، تخمین زده می‌شود که حدود ۱ نفر از هر ۱۲۷ نفر در سراسر دنیا با اختلال طیف اتیسم (ASD) زندگی می‌کند. البته این عدد تنها نمایانگر یک میانگین کلی است و آمارهای به‌دست‌آمده در پژوهش‌های مختلف، تفاوت‌های چشمگیری را نشان می‌دهند؛ به گونه‌ای که برخی از مطالعات دقیق‌تر و کنترل‌شده، ارقام به مراتب بالاتری را به ثبت رسانده‌اند.

It is estimated that worldwide in 2021 about 1 in 127 persons had autism. This estimate represents an average figure, and reported prevalence varies substantially across studies. Some well-controlled studies have, however, reported figures that are substantially higher. The prevalence of autism in many low- and middle-income countries is unknown.

کودکان اوتیسم بیمار نیستند، بلکه جهان را متفاوت ادراک می‌کنند. آموزش در یک فضای غیراستاندارد، اضطراب آن‌ها را افزایش می‌دهد؛ اما یک مدرسه تخصصی، پل ارتباطی امن آن‌ها با جامعه است.

 معرفی مدرسه ویژه کودکان اوتیسم امید همدان

در شهر همدان با جمعیتی بیش از 600 هزار نفر، متاسفانه تا پیش از این مرکز آموزشی تخصصی و استانداردی برای کودکان طیف اوتیسم وجود نداشت. دانش‌آموزان دارای نیازهای ویژه مجبور بودند در فضاهای نامناسب تحصیل کنند یا به طور کلی از چرخه آموزش خارج شوند. مدرسه امید با هدف رفع این بحران آموزشی طراحی و بنا شده است.

مدرسه استثنایی امید همدان، یک مرکز آموزشی و توانبخشی تخصصی ویژه کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم است. این پروژه با زیربنای 1456 متر مربع و 18 کلاس درس مجهز، با مهر و اندیشه بلند نیکوکاران گرانقدر، سرکار خانم سمانه و جناب آقای سیاوش طاهبازاف، و به همت اجرایی موسسه خیریه نیک‌گامان جمشید بنا شده است تا نور امید را در دل این کودکان و خانواده‌هایشان روشن نگاه دارد.

ساختمان این مدرسه استثنایی با در نظر گرفتن تمامی نیازهای حسی و حرکتی این کودکان با ظرفیت 60 نفر در مقاطع ابتدایی و متوسطه اول ساخته شده است. کلاس‌های درس معمولاً شامل 3 تا 5 دانش‌آموز با سن تقویمی مشابه هستند تا یادگیری بهینه‌سازی شود.

امکانات و معماری استاندارد در مدرسه اتیسم همدان

معماری مدرسه امید همدان با همکاری جامعه خیرین مدرسه‌ساز و سازمان نوسازی مدارس کشور  به گونه‌ای طراحی شده که از بچه‌ها در خودتنظیمی و مدیریت رفتارشان حمایت کند. مکان‌های زاویه‌دار و نورهای خیره‌کننده باعث آزار این کودکان می‌شود. به همین دلیل، تمام کلاس‌ها دارای نور طبیعی هستند تا استفاده از لامپ‌های فلورسنت به حداقل برسد.

فضای استاندارد برای آموزش این دانش‌آموزان بین 2  تا 5  نفر در هر کلاس است که در مدرسه امید کاملاً رعایت شده است. برای جلوگیری از تغییرات ناگهانی که باعث اضطراب کودکان اوتیسم می‌شود، ثبات در محیط آموزشی در اولویت قرار گرفته است.

برخی از مهم‌ترین استانداردهای رعایت شده در ساخت این مدرسه شامل موارد زیر است:

• عایق‌کشی دیوار کلاس‌ها تا ارتفاع یک متر و نیم برای ایمنی در برابر ضربه.
• استفاده از رنگ‌های خنثی و طبیعی منطبق بر نیازهای احساسی کودکان
• ایجاد عایق صوتی پیشرفته برای جلوگیری از ورود صداهای مزاحم به داخل کلاس
• سیستم تهویه بسیار قوی به دلیل حساسیت شدید این کودکان به بو
• طراحی سرویس بهداشتی اختصاصی برای هر دو کلاس درس
• ساخت دو حیاط مرکزی پوشیده با سقف باز جهت امنیت و آرامش

 فضاهای درمانی و توانبخشی مدرسه امید همدان

مدرسه استثنایی امید تنها یک مکان برای سوادآموزی نیست، بلکه یک مرکز جامع رشد و تعالی است. یک بخش درمانی مجهز برای ارتقای مهارت‌های فردی دانش‌آموزان در نظر گرفته شده است.

این مدرسه دارای اتاق‌های تخصصی برای گفتاردرمانی، کاردرمانی، بازی‌درمانی و آب‌درمانی است. همچنین اتاق تاریک (سنسوری روم) برای تنظیم حواس کودکان تعبیه شده است. متخصصان مجرب در کنار معلمان آموزش‌دیده، برنامه تحصیلی فردی هر شاگرد را با دقت اجرا می‌کنند.

 جدول تفکیک فضاها و زیرساخت‌های آموزشی مدرسه نیازهای ویژه امید

موسسه خیریه نیک گامان جمشید با استفاده از نظرات پزشکان متخصص به عنوان مشاور، فضاهای این مدرسه را بهینه‌سازی کرده است.

در جدول زیر، تفکیک متراژ و تعداد فضاهای ساخته شده در این پروژه را مشاهده می‌کنید:

مشارکت خانواده‌ها در فرآیند آموزش مدرسه اتیسم

آموزش کودکان اوتیسم بدون همراهی خانواده‌ها بی‌نتیجه است. مدرسه استثنایی امید فضای خاصی را برای اولیای دانش‌آموزان در نظر گرفته است. جلسات منظم حمایت از خانواده در طول سال تحصیلی برگزار می‌شود.

رویکرد مدرسه بر پیشگیری و مداخله مثبت تاکید دارد. معلمان تلاش می‌کنند رفتارهای مورد انتظار را آموزش داده و با پاداش دادن به رفتارهای سالم، از بروز رفتارهای منفی جلوگیری کنند. والدین نیز از طریق شورای مدرسه در اداره بهتر این مرکز مشارکت دارند.

گزارش پیشرفت پروژه تکمیل فاز ساخت مدرسه اوتیسم همدان

عملیات عمرانی این پروژه در سال 1401 به پایان رسیده است. نمودار متنی زیر وضعیت درصد پیشرفت فیزیکی بخش‌های مختلف را نشان می‌دهد.

نقش موسسه خیریه نیک گامان جمشید در مدرسه‌سازی

موسسه خیریه نیک گامان جمشید با افتخار و با همت والای خیرین، تاکنون ساخت 83 مدرسه، شامل کلاس درس، کارگاه و آزمایشگاه، ساخت و تجهیز بیش از 110 پیش‌دبستانی و روستامهد را در 19 استان کشور به سرانجام رسانده است. در استان همدان نیز علاوه بر مدرسه امید، یک مدرسه 4 کلاسه و یک مدرسه 2 کلاسه دیگر تکمیل شده است.

این پروژه‌ها با همکاری مستقیم نهادهای معتبری چون «سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور» و «جامعه خیرین مدرسه‌ساز» پیش می‌رود. شفافیت در اجرای پروژه‌ها و گزارش‌دهی دقیق به نیکوکاران، از اصول بنیادین این موسسه است.

سوالات متداول درباره مدرسه استثنایی اوتیسم همدان

۱. مدرسه امید همدان برای چه طیف از کودکان مناسب است؟

این مدرسه به طور تخصصی برای کودکان دارای اختلال طیف اوتیسم در مقاطع ابتدایی و متوسطه اول طراحی شده است.

۲. ظرفیت این مدرسه استثنایی چند نفر است؟

ظرفیت این مدرسه 60 نفر و تراکم کلاس‌ها بین 3 تا 5 نفر است.

۳. آیا این مدرسه دولتی است یا خیرساز؟

ساختمان این مدرسه توسط موسسه خیریه نیک گامان جمشید و با کمک خیرین ساخته شده و بهره‌برداری از آن زیر نظر اداره آموزش و پرورش استثنایی استان همدان انجام می‌شود.

۴. چه امکانات درمانی در این مدرسه وجود دارد؟

مدرسه مجهز به اتاق‌های تخصصی گفتاردرمانی، کاردرمانی، فیزیوتراپی، آب‌درمانی، اتاق بازی و تاریک‌خانه (سنسوری روم) برای تنظیم حسی کودکان است.